අපි ජන සමාජයක් විදියට උග්‍ර අර්බුදයකට මුහුණ දීලා ඉන්නවා. දරුවෙක්ගේ සාර්ථකත්වය මනින්නේ, යාන වාහනවලින්, උපාධිවලින්, හම්බවෙන පඩියෙන්, කරන රස්සාවෙන්, නැත්තං ලබපු අධ්‍යාපන සුදුසුකම්/සහතිකවලින්. ඒ වගේම අපි උග්‍ර අනන්‍යතා අර්බුදයකත්, උග්‍ර මධ්‍යම පාන්තික අර්බුදයකටත් මුහුණ දීලා ඉන්නවා.
අද (අගෝස්තු 17) සැලුන් එකට ගියාම වෙච්ච කතාබහක් තමයි, මිනිස්සුන්ට සල්ලි නෑ කිව්වාට, පාරට ගියාම අලුත් වාහන ගොඩයි කියන කතාව. ඇත්ත, කන්න බොන්න නැතුව, බෙහෙත් ටික නැතුව, තෙල් ටික, විදුලිය නැතුව උද්ඝෝෂණ කරපු රටක, ලෝකයට ණය රටක, පාරක තොටක ගියාම තියෙන අලුත් වාහන ගාණ, රටේ ආර්ථිකය කරන හැඳින්වීමට කිසිසේත් ගැලපෙන්නේ නැහැ. පසුගිය කාලයේ අපි විහිළුවට කිව්වෙත්, විරෝධතා ආණ්ඩුමාරු, පුටු පෙරළිවලින් පස්සේ රටේ පාරවල් සරසවපු විදිය, දන්සැල් දීපු විදිය, අවුරුදු කාපු විදිය, සංගීත ප්‍රසංග ආදිය ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල දැක්කා නං කියලා. ඒවා වෙන වෙනම කතාබහ කරන්න අවශ්‍ය මාතෘකා.
ඉතිං, ජනසමාජයේ ආර්ථිකයත්, තනි පුද්ගලයකුගේ ආර්ථිකයත්, සමස්ත රටේ ආර්ථිකයත් අතරේ සමානකම් වගේම නොසෑහෙන්න වෙනස්කම් වගේම, ඒවා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයේ බරපතළ වෙනස්කම් තියෙනවා. ඉතිං මනුස්සයෙක් දියුණු වීම පොහොසත් වීම වත්කම් අත්පත් කරගැනීමත් ආර්ථිකය පල්ලම් බැහීමත්, දියුණු වීමත් සංවර්ධනය අත්පත් කරගැනීමත් කියන්නේ වෙනස්ම ආකාරයේ මාතෘකා දෙකක්.
මෙතැන නොපෙනෙන කතාව තමයි, ලෝකය පුරාම අපි දකින දුප්පත් පොහොසත් පිරිස අතරේ ඇතිවෙන පරතරය. ඇති නැති පරතරය, සරලවම කිව්වොත්. මැදක් නැතිවෙන හැටි. අධ්‍යාපනය, සාර්ථකත්වය, දියුණුව, සංවර්ධනය කියන කරුණුවලදීත් ඇතිවෙමින් තිබෙන්නේ මේ විපරීත බව. මනුස්සකම, සානුකම්පාව, සහකම්පනය, මේ කියන දේවල් තුළින් වුණත් ඇතිවෙමින් තිබෙන්නේ මේ බරපතළ පරතරය. විපරීත ස්වභාවය. නූතන ලෝකයේ තියෙන දරුණු අර්බුදය. මධ්‍යම පාන්තික අර්බුදයේ ඉඳන් මේක හැමතැනකටම විහිදිලා. ආර්ථිකයේ ඉඳන් මනුස්සකම් සම්බන්ධකම් වෙනකම් ම. ඒ වගේම මිනිස්සු විදියට අපි තුළ ඇතිවෙමින් තිබෙන දෙබිඩි පිළිවෙත්. නූතන ලෝකයේ ආර්ථික මොඩලයත් මේකට විශාල වශයෙන් වගකියන්න ඕනේ.
මධ්‍යම පාන්තිකයෝ විදියට මුහුණ දීලා උග්‍ර අර්බුදය අද ලාල්කාන්ත ලස්සනට කියනවා. ගේ ඉස්සරහා අලුත්ම අලුත්, හැබැයි ෆ්‍රිජ් එක හිස්. ඒ විඩියෝව මෙතැනින් බලන්න පුළුවන්. මේ කියන කතාවෙන් මේ අර්බුද සම්පූර්ණයෙන්ම කියවෙන්නේ නෑ. අපේ ජනසමාජයේ තියෙන අර්බුදය ආර්ථිකයේ පොඩි පැත්තක් විතරයි මෙතැනින් කියවෙන්නේ.
මම මේ බ්ලොග් සටහන ලියන්න හිටියේ ඊයේ (අගෝස්තු 15). අටවන බුවනෙක බලලා එන ගමන් කල්පනා කර කර ආවේ. ඒත් නින්ද හරස් වුණා. අදත් ලියාගෙන හිටියට, සැලුන් එකයි ලාලයි ඒකට හැඳින්වීමක් අරන් දුන්නා.
මට පුංචි කාලේ ඉඳන්, අපි දෛනකිව නොකරන, ඒත් සතුට වෙනුවෙන්, විනෝදය, රසාස්වාදය, මිහිර වෙනකං දෙයක් කරද්දි හැමතිස්සෙම ඔළුවට එන දෙයක් තියෙනවා. ඒ අම්මට තාත්තට මෙහෙම කරන්න පුළුවන් වුණා නං, මේ කෑම තිබ්බා නම්, ඉඳන් මුළු මහත් ලෝකයා සම්බන්ධයෙන් එන අදහස. රස කෑමක් කද්දි, අම්මා තාත්තා ඉඳලා එහෙම කෑමක් කන්න නොලැබෙන හැමෝම ගෙන අදහස.
මේ අදහස එන්න ඇතැම් විට හේතු වන්නේ ඇත්තේ අපිට කවද්දි පොවද්දි, ඉතියෝපියාවේ ළමයි මතක් කරලා බැනපු හින්දද දන්නේ නෑ. ලංකාවේ ගම් පළාත්වල ළමයින්ට කන්න බොන්න නෑ කියලා පෙන්නද්දි, අම්මා තාත්තා ඒවා පෙන්න පෙන්න බැනපු නිසා ද දන්නේ නෑ. මේ ඉතියෝපියානු ළමයි ගැන කතාව මං හිතන්නේ ලංකාවට විතරක් සීමා සහිත නෑ. ලෝකයේ බොහෝ රටවලත් උදාහරණයක් විදියට උපහැරණයක් විදියට පාවිච්චිවෙලා තියෙනවා. ඒක ගැන ‘මීම්’ එකක් තිබ්බා ෆේස්බුක් එකේ, මේ ඉන්නේ ඒ ඉතියෝපියානු ළමයා කියලා.
හැබැයි මට දැන් කල්පනා වුණේ, යුද්දේ හෝ යාපනයේ ළමයි දුක් විඳිනවා, ළමයින්ට ඉස්කෝලේ යන්න බැහැ කියන උදාහරණය අපේ අම්මලා තාත්තලා පාවිච්චි කළා ද කියලා. සහකම්පනයත් සානුකම්පාවත් සමහර විට, තමන්ගේ වත්තට විතරයි වගේ.
ඉතිං ඊයේත් පුරුදු පරිදි මේ අදහස ආවා. නාට්‍ය බලද්දි, නාට්‍යයක් බලන්න සල්ලි නැතුව වගකීම් අස්සේ හිරවෙන මිනිස්සු, සල්ලි තිබ්බත් ඒ පහසුකම් තමන්ගේ පැත්තේ නැති මිනිස්සු, සල්ලිත් නැති අවස්ථාවත් නැති මිනිස්සු කියලා මේ විදියට දහස් ගණනක් ඉන්නවා.
මිනිස්සුන්ගේ සවිඥානය වැඩි කරන්න පොත්පත්වලට, සිංදු ගීතවලට, නාට්‍යවලට, චිත්‍රපටවලට ලොකු හැකියාවක් තියෙනවා. කොටින්ම කිව්වොත්, කලාවට සහ සාහිත්‍යයට. හිතවත් විමුක්තිවාදියෙක් නං ඒ අදහස බැහැරවෙලා, ගල උස්සලා තිබ්බොත් මං ගෙනියන්නං කියලා කතාවක් කියලා ෂේප් වුණා.
කොච්චර නාට්‍ය තිබ්බත්, කොච්චර පොත්පත් තිබ්බත්, ඒවා බලන්න කියවන්න අහන්න අවස්ථාවක් නැතිනං, මිනිස්සු අතරට ඒවා යන්නේ නැතිනම් අපිට පුළුවන් ද හිතන්න මිනිස්සුන්ගේ සවිඥානය වැඩිවෙයි කියලා. ඒවා ගැන කතා කරන්නේ නැතිනං අපිට පුළුවන් ද තාර්කිව හිතන මිනිස්සු හිතන රටක් බිහිවෙයි කියලා බලාපොරොත්තු තියන්න. මොකක්හරි සාහිත්‍යයක කලාවක තියෙන දෙයක්, බෙදලා බෙදලා පොඩියට තේරුම් ගන්න, ඩිකෝඩ් කරගන්න පුළුවන්නං.
"The planet does not need more successful people. The planet desperately needs more peacemakers, healers, restorers, storytellers, and lovers of all kinds"
දැන් ඔය උඩ කියන කතාව හැමතිස්සේම එහා මෙහා වෙනවනේ. ඔය කියන මිනිස්සු ඔක්කොම හිටියත්, මිනිස්සු පුරුදු වෙලා නැත්තං, කොච්චර ආදරේ කරන මිනිස්සු හිටියත්, කාරුණික මිනිස්සු හිටියත්, සුවපත් කරන මිනිස්සු හිටියත්, කතා කියන අය හිටියත් වැඩක් වෙයි ද ? (මේක කිසිසේත් ම ආදරය වෙනුවෙන් සාමය වෙනුවෙන් මිනිස්සු කරන වැඩ කන්දරාව හෝ කැපවීම හෝ අවතක්සේරු කිරීමක් නෙමෙයි).
දැන් උදාහරණයකට, අපේ රටේ ඔය කියන හැමවිදියේම මිනිස්සු ඉන්නවා. එහෙම මම පෞද්ගලිකව දන්න විශාල පිරිසක් ඉන්නවා. මාධ්‍යවේදීන්ගේ ඉඳලා, කතා කියන අයගේ ඉඳලා. ලෝකය ගත්තත් එහෙමයි. මිනිස්සු සූදානම් නැතිනම්, හෝ මිනිස්සු පුරුදු පුහුණු වෙලා නැත්තං, කොච්චර කතා කිවව්ත් වැඩක් වෙයි ද ? අඩුම තරමේ සාහිත්‍යයක කලාවක තියෙන දෙයක් ‘ඩිකෝඩ්’ කරගන්න මිනිස්සුන්ට පුළුවන් වෙයි ද ? ඒක කරගන්න පුළුවන් සුළුතරය ගැන ප්‍රශ්නයක් නැහැ. ඒක හරියට පන්තියක වැඩ පුළුවන් ළමයි සහ බැරි ළමයි වගේ. අපි ගොඩයන්න නං, වැඩ පුළුවන් ළමයා වගේම වැඩ බැරි ළමයවත් තමයි ගමන යන්න ඕනේ. අනෙක් තර්කය තමයි, වැඩ බැරි ළමයි කියලා පිරිසක් නෑ, එක එක ළමයට අවශ්‍ය අවධානය, ආදී වශයෙන් අවශ්‍ය වෙන සාධක.
අනෙක් පැත්ත තමයි ආර්ථිකය. මිනිස්සුන්ට ‘ඩිකෝඩ්’ කරගන්න වේලාවක් නැතිකම. තමන්ගේ පවුල වෙනුවෙන් ළමයි වෙනුවෙන් වාහනයක් ගන්න කන්න බොන්න ගෙයක් දොරක් හදාගන්න, මිනිස්සුන්ට පේන්න සතුටින් ජීවත් වෙන්න හැල්මේ දුවනවා. (මේ කියන කාරණය කාවවත් විවේචනය කරන්නවත්, සැලැස්මක් ඇතිව තමන්ගේ අරමුණුවලට යන මිනිස්සු හෑල්ලු කරන්නවත් නෙමෙයි. කොටින්ම කිසිම කෙනෙක් පහළට දැමීමක්, අවතක්සේරු කිරීමකවත් නෙමෙයි).
ඔන්න ඔය කාරණයේ දී තමයි ඉතිහාසය ඉගෙන ගැනීමත් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණත් වැදගත් වෙන්නේ. මිනිස්සු, මහජනතාවක් නෙමෙයි, පුරවැසියෝ බිහිකරන්නත්, ආදරය සහකම්පනය, කරුණාව, මනුස්සකම තියෙන මනුස්සයෙක් බිහි කරන්නත් තමයි අධ්‍යාපනය සකස් වෙන්න ඕනේ.
මෙතැනින් එහාට මට නින්ද ගියා. මට නින්දෙන් ඇහරුණේ දොඩම් ගෙඩියක් හෝ ඒ් සමාන කතාවක් හීනෙන් දැකලා. මතක විදියට, දොඩම් ගෙඩියක් දැකලා නැති, කාලා නැති මිනිස්සුන්ගෙන් දොඩම් රස කොයි වගේද කියලා ප්‍රශ්න අහලා වැඩක් නෑ. සවිඥානයත්, සහකම්පනයත් ඒ වගේ තමයි. මම ලියන්න හිතාගෙන හිටියේ මේ ගැන නෙමෙයි. ඒක පස්සේ ලියමු.
