Showing posts with label ජනමාධ්‍ය. Show all posts
Showing posts with label ජනමාධ්‍ය. Show all posts

Friday, July 28, 2023

තරිඳු නිදහස් කරනු

ඡායාරූපය - ෆේස්බුක් 


මා හා තරිඳු අතර මිත්‍රත්වය ආරම්භ වන්නේ මීට අවුරුදු දහයකට පෙර යැයි කිවහොත් වඩාත් නිවැරැදි ය. එකල තරිඳු රාවය පුවත්පතේ ය. මම ලංකාදීපයේ ය.

තරිඳු සිරගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් සමාජ මාධ්‍ය තුළ විශේෂයෙන්ම ෆේස්බුක් ජන සමාජය තුළ විශාල කතාබහක් ඇති වී තිබේ. අනෙක් අතට තරිඳු කවුරුන්ද යන වග නොදන්නා අති විශාල ජන පිරිසක් මේ රටේ ජීවත් වෙති. තරිඳු ගැන නොදැනීම නම් කමක් නැත. එහෙත් මානව හිමිකම් යනු කවරේද ? භාෂණයේ නිදහස, ප්‍රකාශනයේ නිදහස, සිතීමේ නිදහස, විරෝධතා කිරීමේ නිදහස යනාදී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ම සහතික කර දී ඇති මානව සමාජයක ප්‍රගමනයට බලපාන බොහෝ මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් නොදන්නා අති විශාල ජනකායක් මෙරට ජීවත් වෙති.

අනෙක් අතට සම්බෝලයි බතුයිවත් කන්නට බැරි මිනිස්සුන්ට මොන මානව හිමිකම් ද යන ප්‍රශ්නය ද පැන නැගේ. ඔවුන් සවිබල ආහාර වේලක් ගන්නා දවසක මානව හිමිකම් කියා දෙන්නට ගියහොත් කියා දෙන්නට මානව හිමිකමකුත් කන්නට සම්බෝලයි බතුයිවත් නොතිබෙන්නට පුළුවන.

මා හා තරිඳු අතර, නැතිනම් අප යාළු මිත්‍රකමට කියන උඩුවා අතර මිත්‍රත්වය ආරම්භ වන්නේ තරුණ ජනමාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමය ආරම්භ කිරීමට යන සමයේ ය.

තරිඳු මෙන්ම බිඟුන්, තරිඳු ජයවර්ධන, කසුන් පුස්සෙවල, ශාලික විමලසේන, නිරෝෂ් මෛත්‍රී, දිල්හාන් විමල්ක ආදී මෙකී නම් රැසක් කියන්නට හැකි ය. මේ මිත්‍ර සමාගම්වලට නීතිඥයන්, ක්‍රියාකාරීන්, ඇතුළු විවිධ වෘත්තිකයෝ ද එක්වූහ. ජයන්ත, රමිඳු, නජිත් මේ යනාදී අය වන අතර ඔවුන් ද තරිඳු ගැන මේ වනවිටත් සිය අවංක අදහස් සමාජ මාධ්‍යයට එක් කර ඇත.

තරිඳු ගැන ලිවීමේ ප්‍රධාන කාරණය. තරිඳු යනු අප සියලු දෙනා කැමැති අප බොහෝදෙනා ගරු කරන පුද්ගලයෙකි.

අප මිත්‍ර සංගමය තුළ ද නිරන්තරයෙන් වාද විවාද විවිධ මති මතාන්තර ඉදිරිපත් ව තිබේ. අප මේ සම්බන්ධයෙන් ඕනෑ තරම් වාද විවාද කර ඇත.

තරිඳු සිරභාරයට ගැනීම සම්බන්ධයෙන් සමාජ මාධ්‍ය තුළ මේ වනවිට ලොකු කතාබහක් ඇති වී තිබේ.

ඉන් ප්‍රධානම කාරණයක් වනුයේ තරිඳු මාධ්‍යවේදියෙක් ද ? සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙක් ද ? තරිඳු විඩියෝ කළේ ද නැද්ද යනාදි යි. මාධ්‍යවේදී හෝ සමාජ ක්‍රියාකාරි භූමිකාව හෝ දෙකම එකට කළ හැකි ද යනාදී ප්‍රශ්න ය.

මේ රටේ මාධ්‍ය ආචාර ධර්ම සම්බන්ධයෙන් විශාල කතාබහක් ද තිබේ. ඉහත සඳහන් කළ හෝ සමාජ මාධ්‍යයේ තරිඳු ගැන කරන කිසිදු ප්‍රශ්නයක් තරිඳු සිරභාරයට ගැනීමට හේතුවක් නොවේ. තරිඳුට මාධ්‍යවේදියකු වන්නටත් සමාජ ක්‍රියාකාරියකු වන්නටත් අයිතියක් තිබේ. ඒ දෙකම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර තිබෙන අයිතිවාසිකම් ය. පොලිසියේ නොපනත්කම් විඩියෝ කරන්නට ඕනෑම පුරවැසියකුට අයිතියක් තිබේ.

කොණ්ඩයෙන් ඇදීමටත්, පහරදීමටත්, වදහිංසා කරමින් අමානුෂික ලෙස පහර දීමටත් කිසිවකුටත් අයිතියක් නැත. ඒ කිසිවක් නොමැතිව නිදහසේ සිතීමට, නිදහසේ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට, තමන් කැමැති ලිවීමට කීමට පුරවැසියන්ට අයිතියක් තිබේ. පුරවැසියන්ට තිබෙන සීමා මායිම් නිසා ඔවුන්ට ඡන්ද අයිතිවාසිකම් තුළින් තමන් වෙනුවෙන් තීන්දු තීරණ ගැනීමට ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීම යන ක්‍රියාවලියට නියෝජිතයන් පත් කර යැවීමට හැකියාව තිබේ. මේ පත් කර යවන පිරිස් ඒවා කරන්නේ ද යන්න වෙනම කාරණයකි.

මාධ්‍ය හෝ මාධ්‍යවේදීන් හෝ යනු ඒ ක්‍රියාවලියට සමාන පිරිසකි. මාධ්‍ය, රටක සිව්වුනි ආණ්ඩුව වන්නේ ද එක අතකින් ඒ නිසා ය. පුරවැසියන්ට සීමා ඇත. මාධ්‍යවේදීන් යනු පුරවැසියන් වෙනුවෙන් රටේ මහජනතාව වෙනුවෙන් එම සීමා ඉක්මවා යන පිරිසකි. මාධ්‍යයේ ප්‍රධාන මූලධර්මය ‘මහජන යහපත’, ‘මහජන ලැදියාව’, ‘මහජන අභිලාෂ’, වන්නේ එහෙයිනි.

තරිඳු මාධ්‍යවේදියෙක් ද ? සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙක් ද ? මාධ්‍යවේදියෙක් සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙක් නම් මාධ්‍යවේදියෙක් වන්නේ කොහොම ද ? සමාජ ක්‍රියාකාරිකයකුට මාධ්‍යවේදියකු විය හැකි ද යනා දී අනෙක් ප්‍රශ්න අසමින් ඔහුගේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සම්බන්ධයෙන් නිහඬ ප්‍රතිපත්තියක් දරන්නේ නම්, කියන්නට ඇත්තේ ඔවුන් ඔබ සොයා පැමිණෙනු ඇති බව ය. එවිට ඔබට ඔබවත් නොසිටිනු ඇත.

මාධ්‍යවේදියකු හෝ සමාජ ක්‍රියාකාරියකු හෝ සාමාන්‍ය පුරවැසියකු හෝ මෙලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීමටත් මිලේච්ඡ ලෙස පහර දීමටත් කිසිවකුටත් අයිතියක් නැත. පොලිසියේ කෲර සැලකීම් ගැන දැන් කලක් තිස්සේ කතාබහට ලක්වූවත් තවමත් ඒවාට කිසිදු පිළියමක් ලැබී නැත. බොහෝ දෙනාගේ නිහඬ බව නිසාම ඒවා දිගින් දිගටම සිදුවෙමින් තිබේ.

තරිඳු සිරභාරයට ගැනීම මාධ්‍ය නිදහසට, භාෂණයේ නිදහසට, පුරවැසි අයිතිවාසිකම්වලට, මානව හිමිකම්වලට, යනාදී ශිෂ්ට සම්පන්න සමාජයක අපි පිළිගන්නා සියලු දේට එල්ල වූ බරපතළ ප්‍රහාරයකි. මේ මොහොතේ ඊට විරුද්ධ වීම හැර වෙනත් කිසිදු ප්‍රමුඛ කාර්යයක් නැත.

Sunday, January 27, 2019

දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණය හා මාධ්‍යයේ හුරුපුරුදු

පළමු කොටස


විවිධ පාර්ශව පුවත් ලබාගැනීමේදී නරඹන නාලිකා, කියවන පුවත්පත් , බලන හා සැරිසරන වෙබ් අඩවි එකින් එකට වෙනස් වේ. ස්වාධීන යැයි කිව නොහැකි හෝ එසේ බලාපොරොත්තු විය නොහැකි තත්ත්වලදී මාධ්‍යයේ හැසිරීම මෙන්ම එවැනි අවස්ථාවලදී මාධ්‍ය ඒකපාර්ශවීය වීම නොවැළැක්විය හැකි තත්ත්වයකි. දේශපාලනමය වශයෙන් ධ්‍රැවීකරණය වූ තත්ත්වයකදී එසේත් නැතිනම් එක් පාර්ශවයක්, එක් දේශපාලන පක්ෂයක්, කණ්ඩායමක් හෝ මතවාදයක් හෝ ශක්තිමත් වූ අවස්ථාවකදී ද එවැනි දෑ සිදුවේ. එවැනි සිදුවීම් අපට පසුගිය සමයේදී දක්නට ලැබිණි.
වර්තාමන දේශපාලන වාතාවරණය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ මෙන්ම ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙත් තවත් බොහෝ රටවලත් මෙම දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණය හෙවත් දේශපාලන වශයෙන් දෙකඩ වීම දක්නට ලැබේ. මත එනම් දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණය (දෙකඩ වීම ( Polarization) (මතවාදී පරස්පර බව)) තුළ මාධ්‍යයේ හැසිරීම විශේෂයෙන් අවධාරණය කළ යුත්තකි. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ‘පිව්’ ( Pew Research Center ) පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය 2014 වසරේදී අධ්‍යයනයක් සිදු කර තිබිණි. දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණය සහ මාධ්‍යයේ හුරුපුරුදු යනුවෙන් එය නම් කර තිබිණි. මේ එහි පරිවර්තනයයි.
......
දේශපාලනය සහ ආණ්ඩුව සම්බන්ධයෙන් පුවත් ලබාගැනීමේදී නිදහස් සහ මධ්‍යස්ථ සහ කන්සර්වේටිව් පිරිස් ජීවත් වන්නේ ලෝක දෙකකය. පුවත් ලබාගැනීමේදී සහ ඔවුන්ගේ විශ්වාසය අනුව එම පුවත් මූලාශ්‍රවල සුළු සමානකම් දැකිය හැකිය. අන්තර්ජාලය තුළ දී හෝ මිතුරන් සමඟ දේශපාලනය සාකච්ඡා කිරීමේදී තමන් හා සමාන අදහස් දරන එසේත් නැතිනම් එකම තත්ත්වයක සිටින එකම මතවාදයක් දරන පිරිස් සමඟ එසේ දේශපාලනය සාකච්ඡා කිරීමට කැමැති බව මෙම අධ්‍යයනයෙන් පෙනී ගොස් ඇත.
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණය පාර්ශව දෙකකට කැඩීම සම්බන්ධයෙන් කරන ලද මෙම අධ්‍යයනය සම්පූර්ණ වසරක් මුළුල්ලේ කරන ලද ව්‍යාපෘතියකි. මෙහිදි ජනතාව ආණ්ඩුව සහ දේශපාලනය පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගන්නා විවිධ ක්‍රම තුනක් සම්බන්ධයෙන් මෙහිදි අවධානය යොමු කර තිබේ. පුවත් මාධ්‍ය, සමාජ මාධ්‍ය සහ මිනිසුන් තම මිතුරන් සහ පවුලේ උදවිය/සාමාජිකයන් සමඟ දේශපාලනය පිළිබඳ කතාබහ කිරීම යනාදිය එම ක්‍රමවේද තුනයි.
මෙම සෑම ක්‍රමවේදයකදීම වම සහ දකුණ පිළිබඳව වෙනස් නොවන මතවාදයක් තිබෙන සියලු දෙනාගේ පුවත් මූලාශ්‍ර විවිධ හා මිශ්‍ර දේශපාලන මතවාද තිබෙන අයගේ පුවත් මූලාශ්‍රවලට වඩා වෙනස් බව අධ්‍යයනයේදී අනාවරණය වී තිබේ. එමෙන්ම ඔවුනොවුන් අතර පරතරය ද වැඩිය.
මෙම බෙදීම්/කොටස්වලට කැඩී යෑම් එක දෙක කළ හැකිය. එසේත් නැතිනම් වැඩිකොට දැක්විය හැකිය. වර්තමානයේදී ඇමෙරිකාව තුළ මතවාදී බුබුළක ජීවත්විය නොහැකි බව ද පෙන්වා දී තිබේ. බොහෝ ඇමෙරිකානුවන් බොහෝමයක් විවිධ පුවත් මූලාශ්‍ර මත යැපෙති. දේශපාලන පුවත් ලබාගැනීමේදී එය ප්‍රේක්ෂක/පාඨක/ශ්‍රාවක පිරිස් අනුව වෙනස් වේ. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ මධ්‍යස්ථ මතධාරීන් සහ නිදහස් මතධාරීන් දෛනිකව සවන් දෙන්නේ හෝ ඔවුන්ට ඇසෙන්නේ පරප්පර දේශාපලන මත බව ද මෙම අධ්‍යයනයෙන් සොයාගෙන තිබේ.

ඡායාරූපය - අන්තර්ජාලයෙනි





‘මිඩ්ල් ක්ලාස්’ ක්‍රියිසිස් සහ ‘ඩිකෝඩිං’

අපි ජන සමාජයක් විදියට උග්‍ර අර්බුදයකට මුහුණ දීලා ඉන්නවා. දරුවෙක්ගේ සාර්ථකත්වය මනින්නේ, යාන වාහනවලින්, උපාධිවලින්, හම්බවෙන පඩියෙන්, කරන රස්සා...

Blog Archive