ගංවතුර ස්විභාවික ව්‍යසනයක් යැයි ද එය ආසියාව හා අප්‍රිකාව වැනි දුප්පත් යැයි කියන රටවලට පමණක් ඇති වන්නක් යැයි ඔබ සිතනවා නම්, ඔබ කරන මුල්ම වැරැද්ද එයයි. ලොව ඇති වන සෑම ගංවතුර තත්ත්වයක්ම ස්වභාවික ඒවා යැයි වර්ග කළ නොහැක. බොහෝ ගංවත--ුර තත්ත්වලට හේතුව නොමනා මිනිස් ක්‍රියාකාරකම්ය. ඇමෙරිකාව, බි්‍රතාන්‍ය ඇතුළු දියුණු යැයි සම්මත රටවලට පවා ගංවතුර ඇතුළු දරුණු ස්වභාවික ව්‍යවසනවලට මුහුණ දීමට සිදු වේ. එසේ ඇතිවන ස්වභාවික ව්‍යවසන හා ගංවතුර තත්ත්ව හේතුවෙන් මිනිස් ජීවිත හා දේපළවලට මෙතකැයි කිව නොහැකි හානි සිදු වන බව නොරහසකි.  

ලොව දරුණුතුම ගංවතුර තත්ත්ව ඇති වූ වසරක් ලෙස 1998 වසර හඳුන්වයි. එම වසරේදී උතුරු ඇමෙරිකාව, දකුණු ඇමෙරිකාව, ආසියාව හා යුරෝපයේ බොහෝ රටවලට ගංවතුර තත්ත්ව ඇති වූ අතර එම ගංවතුර තත්ත්වලට හේතුව එල් නීනෝ හා ලා නීනා තත්ත්වය යැයි ද පැවැසිණි. එම සාධක දෙකට අමතරව ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යෑම ද ස්වභාවික ව්‍යවසන දරුණු වීමට හේතු වී ඇතැයි විද්‍යඥයෝ පෙන්වා දෙති. ගෝලීය උෂණ්තවය ඉහළ යන්නේ අන් කවරක්වත් නිසා නොව මිනිසුන්ගේ අත්තනෝමතික ක්‍රියා හේතුවෙනි.

වන විනාශය හා ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යෑම ස්වභාවික ව්‍යවසන ඇති වීමට බලපාන ප්‍රධානම මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් දෙක ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මිනිසාගේ වගක් නැති ක්‍රියාකාරකම් නිසා පරිසරයට සිදුවන බලපෑම මුළු ලෝකයටම පාරා වළල්ලක් වී ඇති අතර මිනිසාගේ ක්‍රියාකාරකම් නිසා ඇතිවන ව්‍යවසනවලින් හානි සිදුවන්නේ ද මිනිසුන්ටමය. එවැනි අවස්ථාවලදී මිනිස් ජීවිත විශාල ප්‍රමාණයකට ජීවත් වීමේ වරම ද අහිමි වී යන්නේය. 

කාලයකට වැස්ස නැතැයි ද කාලයකට අව්ව නැතැයි ද කියන මිනිසුන් ස්වභාවික ව්‍යවසන ඇති වූ විට එය ද සොබාදහමට දොස් තබන අතර තවත් කොටසක් ස්වභාවික ව්‍යවසනවලට හේතුව මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් යැයි ද පවසති. මේ සම්බන්ධයෙන් මිනිසුන් අතරමේ වාද විවද පවතියි. සොබාදහමේ අප ජීවිතවල කොටසක් නොවන බවත් අප සොබාදහමේ කොටසක් බවත් අප විසින් තේරුම් ගත යුතුව ඇත.

එක් වරක් චීනයට බලපෑ ගංවතුරින් මිලියන 250කට වැඩි පිරිසකට පීඩා ගෙන දුන් අතර පසුගිය සති දෙක තුනක කාලයේදී මෙරට බලපෑ ගංවතුර තත්ත්වයෙන් ලක්ෂ පහකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පීඩාවට ලක්විය. වර්ෂාව ඇති වීමට පෙර අප රට දැඩි ඌෂ්ණ කාලයක් ගෙවා දැමුවේය. මේ සංසද්ධීන් තුනටම හේතු ව එල් නීනෝ යැයි පැවැසිණි. මෙම කරුණු සොබාදහම සඳහා වන වන සත්ව අරමුදලේ (WWF) වෙබ් අඩවියේ සඳහන්ව ඇත. 

මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් ගංවතුරට ප්‍රධාන හේතුව යැයි ද මිනිසුන් විසින් කරන ගස් කැපීම් වන විනාශයන් ගංවතුරට හේතු යැයි ද නැවත නැවත අනාවරණය වෙමින් පවතියි. වන විනාශයන් හේතුවෙන් පසට සිදුවන හානිය ගංවතුර තත්ත්ව ඇති කරයි. 

ගංඟ ද්‍රෝණිවලට, ගං ඉවුරුවලට, කඳුකරයේ ගස් කපා දැමීම්, ජලය බැස යන මාර්ග අවහිර කිරීම ආදිය මිනිසුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම්ය. ඉවක් බවක් නොමැති සංවර්ධනය, නාගරීකරණය මිනිසුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම්ය. මිනිසුන් ගස් සිටුවීම වෙනුවට කොන්ක්‍රීට් වනාන්නතර ඉදි කිරීම ජලයට රිසි සේ ගලා බැසීමට ඇති ඉඩකඩ අහුරන අතර තම මඟ ඇහිරීම නිසා කෝපයට පත්වන සොබාදහම මිනිසුන්ට පාඩම් උගන්වන්නට අමතක නොකරයි. 

සියලු ජල මාර්ග හා පහත් බිම් විනාශ කරමින් දැවැන්ත සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් සිදු කිරීම සඳහා සියල්ල සකසා ඇතැයි පරිසර හා සොබාදහම් සංවර්ධන අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය පෙන්වා දෙයි. බස්නාහිර නගර කලාපයේ මිලියන 3.5ක ජනතාවක් ද, දකුණ, ගාල්ල, නැගෙනහිර හා යාපනය යන මහ නගර කලාපවල මිලියනය බැගින් ද, උතුරු මැද මිලියන 4ක ජනතාවක් ද පදිංචි කිරීමට නියමිත යැයි ද ඉත් ඉක්මනින් ස්වභාවික ආපදාවලට ලක්වන ජනතාව ස්වේච්ඡාවෙන් ඉහත කී නගර කලාප වෙත සංක්‍රමණය යුතු බව ට තීරණය වී ඇතැයි ද 2030 වනවිට  ලංකවේ මුළු ගුවන් තොටුපොළ සංඛ්‍යාව 19ක් වනු ඇතැයි ජාතික භෞතික සැලැස්මේ සඳහන්ව ඇතැයි එම මධ්‍යස්ථානය කියයි. 

මෙවැනි දෑ මෙතරම් පුංචි රටකට දරා ගත හැකි ද ? උඩු ගුවනේ සිට නරඹන හරිත පරාදීසයක් පැවැති පුංචි වැසි වනාන්තරය ක්‍රමයෙන් කොන්ක්‍රීට් වනාන්තරයක් බවට පත් වෙමින් තිබේ. අනාගතයේ දිනක කව් ගී ලියන්නට හන්තාන කඳු වැටියක් නොවන්නට පුළුවනි. අත්තනෝමතික ලෙස කරන සංවර්ධනය නවතාලන්නට, පරිසර විනාශයන් නවතන්නට අප දැන්වත් පියවර ගත යුතුය. මොණරුන්ගේ මාර්ග, අලි ඇතුන්ගේ නිජබිම් වනසමින්, ගහ කොළ විනාශ කරමින් අපි අධිවේගී මාර්ග ඉදි කර වේගයෙන් ගමන් කරන්නේ ද විනාශයට නොවේ ද ? රෝමයට ගිය පසු රෝමයේ අයුරින් ජීවත් විය යුතු යැයි කියමනක් ඇත. අප සිටින්නේ අපට සින්නකරව හෝ උරුමයෙන් ලද භූමියක නොවන බව පසක් කර ගත යුතුය. අපි සොබාදහමේ කොටස්කරුවෝ වෙමු. එහෙයින් ඊට අනුකූලව ජීවත් වීමට අප කටයුතු කළ යුතු එසේ නොවුණහොත් පස් යට වැළලෙන්නට සිදුවන දවස ඉක්මනින්ම අප වෙත ළඟා වෙනු ඇත.


ඡායාරූපය රොයිටර්



හර්ෂණ තුෂාර සිල්වා 
ගිය අවුරුද්දේ මැයි 31 වැනිදා ලියපු එකක්